Oleh: M. Farid W Makkulau
Lihat pula: Mau Studi Wisata Sejarah, Baca Dulu Ini!
ETTAPEDIA.ORG – Kerajaan Gowa (di belakang hari lebih dikenal dengan sebutan Kerajaan Makassar, setelah penyatuan Gowa-Talloq) adalah salah satu kerajaan besar dan pernah menguasai sepertiga wilayah Nusantara. Pada masa keemasannya, Kerajaan Makassar telah menjadi kerajaan terbesar di Nusantara bagian timur dan wilayah kekuasaannya sampai di Fhilipina selatan dan Australia bagian utara.
Sejak Agama Islam masuk dan menjadi agama resmi kerajaan dan kemudian dinyatakan Kerajaan Makassar sebagai kerajaan yang mendakwahkan Islam, sejak saat itu Rajanya digelari Sultan. Rajanya yang terkenal dan telah ditetapkan sebagai Pahlawan Nasional adalah Sultan Hasanuddin.
Daftar Raja (Sombayya ri) Gowa/ Sultan Makassar
1. Tumanurunga (+ 1300)
2. Tumassalangga Baraya
3. Puang Loe Lembang
4. I Tuniatabanri
5. Karampang ri Gowa
6. Tunatangka Lopi (+ 1400)
7. Batara Gowa Tuminanga ri Paralakkenna
8. Pakere Tau Tunijallo ri Passukki
9. Daeng Matanre Karaeng Tumapa’risi’ Kallonna (pada awal Abad ke-16). Raja Gowa inilah yang menyatukan Gowa-Talloq, melakukan modernisasi kerajaan, membangun benteng dan pelabuhan kerajaan serta aktif memperluas (ekspansi) wilayah Kerajaan.

Lihat pula: Wisata Sejarah ke Benteng Sombaopu
10. I Manriwagau Daeng Bonto Karaeng Lakiyung Tunipallangga Ulaweng (1546-1565)
11. I Tajibarani Daeng Marompa Karaeng Data Tunibatte
12. I Manggorai Daeng Mameta Karaeng Bontolangkasa Tunijallo (1565-1590).
13. I Tepukaraeng Daeng Parabbung Tuni Pasulu (1593).
14. I Mangari Daeng Manrabbia Sultan Alauddin Tuminanga ri Gaukanna, berkuasa mulai tahun 1593 – wafat tanggal 15 Juni 1639. Merupakan penguasa Gowa pertama yang memeluk Agama Islam.
15. I Mannuntungi Daeng Mattola Karaeng Lakiyung Sultan Malikussaid Tuminanga ri Papang Batuna, Lahir 11 Desember 1605, berkuasa mulai tahun 1639 hingga wafatnya 6 November 1653.

16. I Mallombassi Daeng Mattawang Karaeng Bonto Mangape Sultan Hasanuddin Tuminanga ri Balla’pangkana, Lahir tanggal 12 Juni 1631, berkuasa mulai tahun 1653 sampai 1669, dan wafat pada 12 Juni 1670.

17. I Mappasomba Daeng Nguraga Sultan Amir Hamzah Tuminanga ri Allu’, Lahir 31 Maret 1656, berkuasa mulai tahun 1669 hingga 1674, dan wafat 7 Mei
18. I Mallawakkang Daeng Mattinri Karaeng Kanjilo Tuminanga ri Passiringanna Sultan Mohammad Ali (Karaeng Bisei) Tumenanga ri Jakattara, Lahir 29 November 1654, berkuasa mulai 1674 sampai 1677, dan wafat 15 Agustus 1681.

19. I Mappadulu Daeng Mattimung Karaeng Sanrobone Sultan Abdul Jalil Tuminanga ri Lakiyung. (1677-1709)
20. La Pareppa Tosappe Wali Sultan Ismail Tuminanga ri Somba Opu (1709-1711)
21. I Mappaurangi Sultan Sirajuddin Tuminanga ri Pasi
22. I Manrabbia Sultan Najamuddin
23. I Mappaurangi Sultan Sirajuddin Tuminang ri Pasi. (Menjabat untuk kedua kalinya pada tahun 1735)
24. I Mallawagau Sultan Abdul Chair (1735-1742)
25. I Mappibabasa Sultan Abdul Kudus (1742-1753)
26. Amas Madina Batara Gowa (diasingkan oleh Belanda ke Sri Lanka) (1747-1795)
27. I Mallisujawa Daeng Riboko Arungmampu Tuminanga ri Tompobalang (1767-1769)
28. I Temmassongeng Karaeng Katanka Sultan Zainuddin Tuminanga ri Mattanging (1770-1778)
29. I Manawari Karaeng Bontolangkasa (1778-1810)
30. I Mappatunru / I Mangijarang Karaeng Lembang Parang Tuminang ri Katangka (1816-1825)
31. La Oddanriu Karaeng Katangka Tuminanga ri Suangga (1825-1826)
32. I Kumala Karaeng Lembang Parang Sultan Abdul Kadir Moh Aidid Tuminanga ri Kakuasanna (1826 – wafat 30 Januari 1893)
33. I Malingkaan Daeng Nyonri Karaeng Katangka Sultan Idris Tuminanga ri Kalabbiranna (1893- wafat 18 Mei 1895)
34. I Makkulau Daeng Serang Karaeng Lembangparang Sultan Husain Tuminanga ri Bundu’na. Memerintah sejak tanggal 18 Mei 1895, dimahkotai di Makassar pada tanggal 5 Desember 1895. Ia melakukan perlawanan terhadap Hindia Belanda pada tanggal 19 Oktober 1905 dan diberhentikan dengan paksa oleh Hindia Belanda pada 13 April Ia meninggal akibat jatuh di Bundukma, dekat Enrekang pada tanggal 25 Desember 1906.
35. I Mangimangi Daeng Matutu Karaeng Bonto Nompo Sultan Muhammad Tahir Muhibuddin Tuminanga ri Sungguminasa (1936-1946).
36. Andi Ijo Daeng Mattawang Karaeng Lalolang Sultan Muhammad Abdul Kadir Aidudin (1956-1960) merupakan Raja Gowa terakhir, meninggal di Jongaya pada tahun 1978.
37. Andi Kumala Karaeng Sila (lahir tahun 1959), menggantikan ayahnya sebagai Kepala Rumah Tangga Kerajaan Gowa pada tahun 1978, menikah tahun 1994 dengan Andi Hikmawati.
(* M. Farid W Makkulau, Penikmat Studi Sejarah Sulawesi Selatan.





















